Veelgestelde vragen
Begrippen en veelvoorkomende vragen uitgelegd.
Wat is een SOA?
SOA staat voor seksueel overdraagbare aandoening. De meest voorkomende SOA’s in Nederland zijn chlamydia, gonorroe, syfilis en hiv. Veel SOA’s geven geen klachten, dus testen is de enige manier om het zeker te weten.
Wat is de GGD en wat doet een Centrum Seksuele Gezondheid (CSG)?
De GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) is de publieke gezondheidsdienst van Nederland. Elk regionaal GGD heeft een Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) waar je gratis getest kunt worden, mits je in een risicogroep valt. Hier krijg je ook behandeling, partnerwaarschuwing en advies.
Wie komt in aanmerking voor een gratis test bij de GGD?
Je komt in aanmerking als je: jonger dan 25 bent, klachten hebt, een partnerwaarschuwing hebt gehad, een man bent die seks heeft met mannen, sekswerker bent, uit een land komt met een hoge SOA-prevalentie, of na seksueel misbruik. Capaciteit is beperkt; in Amsterdam zijn er bijvoorbeeld maar 40.000 plekken per jaar.
Wat is het “eigen risico” bij een test via de huisarts?
Het eigen risico is het bedrag dat je per jaar zelf betaalt voor zorg buiten de huisarts om — in 2026 is dat €385. Het gesprek met de huisarts is gratis, maar de SOA-test gaat naar het lab en valt onder je eigen risico. Heb je dit jaar al €385 aan zorg betaald, dan kost de test je niets extra.
Wat betekent MSM?
MSM staat voor “mannen die seks hebben met mannen”. Deze groep wordt door GGD’s als hogere risicogroep beschouwd en heeft daardoor recht op gratis testen en aanvullende tests op bijvoorbeeld hepatitis B.
Wat is partnerwaarschuwing?
Als jij positief test, vraagt de zorgverlener welke recente partners gewaarschuwd moeten worden. Via partnerwaarschuwing.nl kun je dit anoniem doen, zodat zij ook kunnen worden getest en behandeld.
Is een thuistest net zo betrouwbaar als een test in een kliniek?
Ja, mits je een aanbieder kiest die door Soa Aids Nederland is erkend — zoals Soapoli-online, Soapolinoord of SoaStudentArts. Deze gebruiken ISO-gecertificeerde labs en hetzelfde proces als de huisarts. De grootste risicofactor is het zelf afnemen van het monster.
Wat doe ik bij een positieve uitslag?
Bij de GGD en ZIZ wordt de behandeling direct geregeld. Bij een thuistest of via de huisarts krijg je een doorverwijzing. Antibiotica bij chlamydia of gonorroe is eenvoudig en effectief. Waarschuw recente partners via partnerwaarschuwing.nl.
Heb ik een BSN of zorgverzekering nodig om me te laten testen?
Voor de huisarts en ZIZ ja, voor de GGD ja (ID), voor commerciële klinieken zoals OneDayClinic en thuistesten nee. Toeristen kiezen meestal voor een commerciële kliniek of thuistest.
Hoe vaak moet ik me laten testen?
Soa Aids Nederland adviseert: bij elke nieuwe partner, of minstens 1× per jaar als je wisselende partners hebt. MSM en sekswerkers wordt elke 3–6 maanden geadviseerd.
Wat is PrEP en waar krijg ik het?
PrEP (pre-expositie profylaxe) is een dagelijkse pil die hiv-besmetting voorkomt. Beschikbaar via GGD (lange wachtlijst), je huisarts (zoek een PrEP-vriendelijke huisarts via PrEPnu.nl), of bij commerciële klinieken zoals ZIZ en OneDayClinic. Pillen kosten ongeveer €20–€30 per maand bij de apotheek. Je hebt elke 3 maanden een SOA-test en nierfunctiecheck nodig.
Wat is doxy-PEP en is het in Nederland beschikbaar?
Doxy-PEP is een eenmalige dosis doxycycline (200 mg) binnen 72 uur na onveilig seksueel contact, die het risico op syfilis en chlamydia verlaagt. Het is in Nederland niet officieel goedgekeurd als populatiestrategie, maar de ECDC adviseert dat artsen het op individueel niveau kunnen voorschrijven aan hoogrisicogroepen. In Amsterdam gebruikt naar schatting 22% van de MSM het informeel.
Moet ik me zorgen maken om mpox (apenpokken)?
Mpox blijft circuleren in Nederland en Europa, vooral onder MSM. Sinds eind 2025 is de nieuwe clade 1b-variant ook in Nederland gemeld. GGD’s vaccineren tot eind 2026 MSM en transgender personen met verhoogd risico gratis. Vraag bij je regionale GGD naar een afspraak.
Wat kan ik verwachten bij een eerste afspraak bij de GGD?
Je meldt je met je ID. Een verpleegkundige stelt vragen over seksuele activiteit (eerlijkheid helpt — alles is vertrouwelijk). Daarna volgen urine- of swabmonsters en mogelijk een bloedafname. De hele afspraak duurt 30–45 minuten. Uitslag komt binnen 48 uur tot een week per e-mail of telefoon. Bij positieve uitslag krijg je direct behandeling en hulp bij partnerwaarschuwing.