PrEP (de combinatie tenofovir/emtricitabine) voorkomt een hiv-infectie. Omdat het niet tegen andere soa’s beschermt en omdat het de nieren kan belasten, hoort bij PrEP-gebruik standaard medische controle. Het gaat hier dus niet om de pillen zelf, maar om de controles eromheen.
Wat hoort er bij PrEP-controle?
- Een hiv-test (negatief vereist om veilig met PrEP te starten en te blijven).
- Een soa-screening op chlamydia, gonorroe en syfilis, met chlamydia/gonorroe op drie locaties (keel, urine, anus).
- Nierfunctie (creatinine en eGFR).
- Hepatitis B bij de start (vaccinatie als je nog niet beschermd bent) en hepatitis C voor wie meer risico loopt.
Triple-site: waarom drie locaties?
PrEP-gebruikers hebben vaker keel- en anusinfecties met chlamydia of gonorroe, die geen klachten geven en met alleen een urinetest worden gemist. Daarom worden bij elke controle alle drie de locaties bemonsterd.
Hoe vaak?
Eerst een nulmeting bij de start, daarna een hiv-test na één maand. Volgens de huidige Nederlandse richtlijn (herzien in 2024) wordt daarna in de regel elke zes maanden gecontroleerd op hiv en soa’s; bij klachten of meer risico vaker. De nierfunctie wordt minimaal jaarlijks gecontroleerd, en vaker bij mensen van 50 jaar en ouder of met een verminderde nierfunctie. Let op: vóór 2024 was driemaandelijkse controle gebruikelijk, en sommige commerciële aanbieders hanteren dat schema nog.
Waar: GGD, huisarts of thuis
Sinds 1 augustus 2024 is de PrEP-zórg (consulten en de hiv-, soa- en niercontroles) gratis bij de GGD voor iedereen met een verhoogd hiv-risico; de pillen betaal je zelf via de apotheek (ongeveer €17–€30 per maand). Wel zijn er bij veel GGD’s wachtlijsten. De huisarts kan PrEP ook begeleiden, zonder wachtlijst, maar dan tellen de labkosten mee voor je eigen risico. Private en online aanbieders werken zonder wachttijd, maar zijn duurder.
De grens van thuistesten
Veel van de controle kan thuis: zelf afgenomen swabs voor chlamydia en gonorroe op drie locaties, een hiv-sneltest via een vingerprik en vaak ook hepatitis C via een vingerprik. De nierfunctie vraagt echter doorgaans om bloedafname via een ader, en dat kan niet betrouwbaar volledig thuis. Een thuiskit dekt dus de meeste soa- en hiv-controle, maar vervangt de nierfunctiecontrole meestal niet.
Kosten op een rij
Via de GGD is de controle gratis en betaal je alleen de pillen. Via de huisarts lopen de labkosten via je eigen risico (€385 in 2026). Online aanbieders rekenen voor een compleet traject inclusief pillen ongeveer €500–€720 per jaar; sommige privéklinieken meer.
Deze informatie is algemeen voorlichtend en met zorg samengesteld op basis van openbare bronnen, maar vervangt geen medisch advies. Raadpleeg bij klachten of twijfel altijd een arts.
